ERP-therapie: exposure met responspreventie uitgelegd

Alles wat je moet weten over exposure met responspreventie. Met bronvermeldingen.

Wat is exposure met responspreventie?

Exposure met responspreventie, kortweg ERP, is een vorm van cognitieve gedragstherapie (CGT). Het bestaat uit drie hoofdonderdelen:

1. Psycho-educatie: je leert over psychische stoornissen, waarom we ze hebben en hoe behandelingen werken. Je stelt een plan op voor je ERP-therapie en leert nieuwe vaardigheden en strategieën om toe te passen.
2. Exposure: je stelt een angsthiërarchie op, een lijst met exposures van makkelijk naar moeilijk. Je begint bij de makkelijkste exposure, wat zo simpel kan zijn als letters en woorden lezen, en werkt langzaam je angsthiërarchie af. Jij bepaalt de volgorde en het tempo; je therapeut begeleidt je en helpt je vooruitgang te boeken.
3. Responspreventie: misschien wel het belangrijkste onderdeel. Je geeft niet toe aan dwanghandelingen wanneer je het ongemak van je angsthiërarchie voelt. Dat betekent ook dat je stopt met veiligheidsgedrag. Je kunt bijvoorbeeld gevraagd worden om tijdens het oefenen niet ter afleiding je handen tegen elkaar te wrijven, of om een bepaalde zin niet in je hoofd te herhalen. Door ervoor te kiezen bij het ongemak te blijven, wordt de angstreactie na verloop van tijd minder.

We zetten twee grote misverstanden recht. Ten eerste word je nooit gevraagd om iets te doen wat echt gevaarlijk is. ERP gaat over angst die niet in verhouding staat tot het werkelijke gevaar, dus er wordt nooit van je verwacht dat je van je angst geniet of iets gevaarlijks doet: het doel is alleen om je angstreactie terug te brengen naar een passend niveau. Ten tweede is exposure niet hetzelfde als exposuretherapie. Heb je je angst onder ogen gezien maar ben je niet 'beter' geworden? Dat komt doordat alleen blootgesteld worden niet genoeg is. Exposure is maar één onderdeel van ERP. Het wordt pas 'therapie' als je er psycho-educatie en responspreventie aan toevoegt.

Werkt het?

Ja. ERP is klinisch bewezen effectief bij dwangstoornissen, fobieën en angststoornissen. Onderzoek laat succes zien bij volwassenen, kinderen en tieners, overal ter wereld, van milde tot ernstige gevallen. ERP op afstand blijkt net zo effectief als therapie op de praktijk.

Moet ik (iets wat je niet wilt doen) doen?

Veel mensen beginnen niet aan ERP of overwegen het niet als behandeling, omdat het nou eenmaal zo'n beetje het laatste is wat ze willen doen. Onthoud dat ERP een stapsgewijs proces is, waarin je je eigen angsthiërarchie opbouwt en daarin verder komt. Misschien hoef je bepaalde taken nooit te doen, omdat ERP-vaardigheden generaliseren (oefenen met ERP voor de ene fobie kan je zelfs van een andere afhelpen), maar waarschijnlijker merk je dat iets niet meer eng is tegen de tijd dat je het in je angsthiërarchie bereikt.

Het klinkt eng

Bij ERP gaat het erom op een gecontroleerde en stapsgewijze manier je angsten onder ogen te zien, zodat je er al ervaring mee hebt opgedaan wanneer je ze in het echte leven tegenkomt. Vraag jezelf eens af wat enger is: je hele leven leven met een dwangstoornis/fobie/angst, of oefenen met exposure met responspreventie?

Wat als ik te snel ga?

Je therapeut helpt je om je exposuretempo aan te passen. Groei, en dus ook nieuwe vormen van ongemak, is een teken van vooruitgang bij ERP. Sta je voor een nieuwe uitdaging? Laat het ongemak er dan zijn als onderdeel van het proces.

Wat als ik een terugslag heb?

Herstel gaat niet zonder tegenslagen. Net als misschien te snel gaan hoort dit bij herstel: accepteer het en kijk samen met je therapeut wat je waar nodig kunt bijstellen.

Ik heb het een keer geprobeerd, maar het werkte voor mij niet

Dwangstoornis en fobieën gaan vaak samen met depressie, waardoor meer mensen voortijdig met therapie stoppen. Er zijn aanwijzingen dat meerdere pogingen vaker tot verlichting leiden.

Werkt het ook bij kinderen?

ERP blijkt zeer effectief te zijn bij kinderen en tieners.

Hoe begin ik?

Zoek een therapeut bij jou in de buurt die ervaring heeft met ERP.

Bronnen

1. Exposure and Response Prevention in the Treatment of Obsessive-Compulsive Disorder: Current Perspectives
2. Exposure and Response Prevention Process Predicts Treatment Outcome in Youth with OCD
3. Online Video Teletherapy Treatment of Obsessive-Compulsive Disorder Using Exposure and Response Prevention: Clinical Outcomes From a Retrospective Longitudinal Observational Study
4. Exposure and response prevention for obsessive-compulsive disorder: A review and new directions