Interoceptieve exposure, protocollen en de gestructureerde toepassing van Bia

Begin je traject

Heb je al een account? Inloggen

Onthoud mij Wachtwoord vergeten?

Stuur me herinneringen en tips per e-mail om op koers te blijven.

Dit account is voor een kind

We delen je accountgegevens nooit met derden.
Door een account aan te maken, ga je akkoord met onze
gebruiksvoorwaarden en ons privacybeleid.

of ga verder met

Home

Feedback sturen

Ik heb Bia gemaakt nadat ik 27 jaar met een fobie had geleefd. We hebben het laten vertalen zodat herstel binnen bereik is, waar je ook woont en welke taal je ook spreekt. Een vertaling is nooit af, dus als iets vreemd klinkt, laat het me weten. Ik lees alle feedback zelf en werk elke dag aan Bia om het beter te maken.

Willy, oprichter en ervaringsdeskundige

Hoe kunnen we deze pagina verbeteren?

De basis

Wat interoceptieve exposure is en waarom het werkt

Interoceptieve exposure is het systematisch en bewust opwekken van gevreesde lichamelijke sensaties, zoals hartkloppingen, kortademigheid, duizeligheid, licht gevoel in het hoofd en tintelingen, in een gecontroleerde klinische omgeving. Het is de belangrijkste gedragstherapie bij paniekstoornis.

Het klinische mechanisme: mensen met een paniekstoornis zien specifieke lichamelijke sensaties als tekenen van dreigend gevaar (hartaanval, stikken, flauwvallen, de controle verliezen). Interoceptieve exposure roept die sensaties op, de gevreesde uitkomst blijft uit en de catastrofale interpretatie wordt door herhaling bijgesteld. Het is de meest betrouwbare voorspeller van hoe goed de behandeling van paniekstoornis aanslaat.

Ondanks sterk bewijs wordt interoceptieve exposure te weinig gebruikt, deels omdat het ongemakkelijk kan voelen om het voor te schrijven, deels omdat er geen gestructureerd hulpmiddel bestond om het consistent tussen sessies door toe te passen. Bia is ontwikkeld om beide problemen aan te pakken.

De standaardoefeningen

De standaard interoceptieve exposures

Dit zijn de meest gebruikte interoceptieve provocaties. Ze richten zich allemaal op specifieke gevreesde lichamelijke sensaties en moeten worden afgestemd op de persoonlijke angsthiërarchie van de cliënt. Bia biedt begeleide versies van al deze oefeningen aan.

Hyperventileren

Gericht op: licht gevoel in het hoofd, duizeligheid, tintelingen, dissociatie

60 seconden diep en snel ademen. Vaak de krachtigste individuele interoceptieve trigger. Ga rechtop zitten; zorg dat je water bij de hand hebt; geef de instructie om te ademen alsof je bergopwaarts rent.

Adem inhouden

Gericht op: gevoel van verstikking, beklemming op de borst

30 seconden de adem inhouden. Gericht op het verstikkingsalarm achter veel paniekaanvallen. Herhaal in reeksen.

Ronddraaien

Gericht op: duizeligheid, derealisatie, misselijkheid

60 seconden langzaam ronddraaien in een draaistoel. Roept de duizeligheid op die bij cliënten met vestibulaire gevoeligheid paniek uitlokt.

Door een rietje ademen

Gericht op: kortademigheid, beklemming op de borst

2 minuten ademen door een smal rietje, met je neus dichtgeknepen. Dit bootst het gebrek aan lucht na waar veel cliënten met paniekaanvallen het meest bang voor zijn.

Spieren aanspannen

Gericht op: trillen, spierspanning, zwakte

60 seconden lang alle spieren van je lichaam aanspannen en daarna loslaten. Dit veroorzaakt lichamelijke sensaties zoals trillen en het gevoel van zwakte dat cliënten vaak interpreteren als hartklachten.

Op je borst kloppen

Gericht op: bewustzijn van de hartslag, angst voor een hartprobleem

30 seconden zacht, ritmisch op de borst tikken. Brengt de hartslag onder de aandacht, een gevreesde lichamelijke sensatie voor cliënten die bang zijn voor hartpaniek.

Hoofdschudden

Gericht op: licht gevoel in het hoofd, duizeligheid, sensaties in de nek

30 seconden lang je hoofd heen en weer schudden. Dit richt zich op de lichamelijke sensaties van het evenwichtsorgaan die een rol spelen bij veel situaties waarin paniek ontstaat.

In Bia

Hoe Bia interoceptieve exposure aanbiedt

Bia maakt van interoceptieve exposure een gestructureerd protocol voor tussen de sessies door, dat parallel loopt aan je werk tijdens de sessies.

Een vooraf opgestelde angsthiërarchie die elke interoceptieve oefening koppelt aan de door de cliënt gevreesde catastrofale interpretatie.
Begeleide uitvoering in de app met timers, ademhalingsaanwijzingen en tempo. De cliënt volgt het protocol zonder instructies te hoeven onthouden.
SUD-scores verzameld voor, tijdens en na elke exposure: de gegevens die je nodig hebt om de angsthiërarchie door te lopen of de intensiteit aan te passen.
Huiswerk tussen de sessies: cliënten herhalen de exposures zelfstandig met dezelfde structuur en bouwen zo het inhibitorisch leren op dat losse pogingen in de sessie niet geven.
Uitbreidingen in vivo naast interoceptieve exposure: overlap met agorafobie, exposure bij autorijden, exposure op openbare plekken.

Waar het past

Waar interoceptieve exposure past in het volledige paniekprotocol

Interoceptie staat centraal, maar maakt deel uit van een bredere structuur van cognitieve gedragstherapie voor paniek. Het paniekprogramma van Bia omvat:

Psycho-educatie over de vecht-of-vluchtreactie en de paniekcyclus.
Cognitief werk rond catastrofale verkeerde interpretaties van lichamelijke sensaties.
Interoceptieve exposure aan gevreesde lichamelijke sensaties (deze pagina).
In-vivo-exposure aan gevreesde situaties (vooral wanneer er sprake is van agorafobische vermijding).
Terugvalpreventie en vaardigheidsconsolidatie.

Bia voor ERP-training en -behandeling Y-BOCS-scoring (bij overlap van dwang en paniek) Overzicht van Bia voor hulpverleners

Interoceptieve exposure, het paniekspecifieke exposureprotocol, gestructureerd